نمایشگر دسته ای مطالب

بازگشت به صفحه کامل

شاخص های علم سنجی

شاخص بازدهی علمی(Scientific Prodouctivity)

متداولترین شاخص در اندازه گیری حجم انتشارات یا تولید علم است. دربر گیرنده طیف وسیعی از تولیدات علمی: کتاب، مقاله، پایان نامه، طرح تحقیقاتی ... با بیشترین تاکید بر انتشار مقالات علمی

تعداد مقالات علمی می تواند به عنوان پارامتری برای سنجش و مقایسه رشد علمی افراد، دانشگاهها و کشورها به شمار رود که خود بیانگر تولید علم یا به عبارتی بازدهی علمی آنها می باشد.

شاخص استنادات (Citations)

حجم یا میزان استناد یا ارجاع به یک اثر علمی منتشر شده

نقص موجود در شاخص کمیت و شمارش صرف انتشارات علمی را جبران می کند.

شاخص آنی (Immediacy Index)

عبارت است از مجموع استنادات به مقاله های منتشر شده مجله در یک سال خاص تقسیم بر تعداد کل مقاله های منتشر شده مجله در همان سال می باشد و شیب آن در حقیقت نحوه رشد ارجاعات را نشان می دهد.

 

شاخص آنی سرعت استناد به مقالات یک مجله را نشان می دهد.

نیمه عمر استناد (Cited Half Life)

عبارت است از مدت زمانی که نیمی از استنادات به آن مجله به عمل آمده باشد.

نیمه عمر استناد به مجله در سال Y، مدت زمانی است که از سال Y باید به عقب برگردیم تا نیمی از کل استنادات به آن مجله انجام شده باشد. نیمه عمر بالاتر برای مجله می تواند نشان دهنده ارزش ماندگاری مقالات آن مجله باشد.

ضریب تاثیر مجله (Journal Impact Factor)

ضریب تاثیر برای مطالعه میزان تاثیرگذاری یک مجله نسبت به محلات دیگر مطرح شده و عبارت است از نسبت بین تعداد ارجاعات به یک مجله به کل مقالات انتشار یافته در آن مجله در طول یک دوره زمانی دو ساله.

 

روش محاسبه:

ضریب تاثیر یک مجله در یک سال مشخص از تقسیم تعداد استنادات به مقالات منتشر شده آن مجله در دوسال قبل از آن بر کل مقالات منتشر شده در آن مجله در همان دوره زمانی دوساله به دست می آید.

شاخص هیرش (H-Index)

شاخص هیرش از شاخصهای جدید علم سنجی است که علاوه بر اندازه گیری تولیدات علمی (کمیت)، میزان تاثیر علمی (کیفیت) را نیز مشخص می کند.

شاخص هیرش در سال 2005 توسط پروفسور  Hirsch فیزیکدان دانشگاه کالیفرنیا ارائه شد.

طبق تعریف  شاخص  h یک پژوهشگر عبارت است از h تعداد از مقالات وی که به هر کدام از این مقالات حداقل h بار استناد شده باشد.

اگر گفته شود شاخص h فردی 3 می باشد، یعنی این شخص 3 اثر انتشاراتی مثل مقاله دارد که هر یک از این 3 مقاله، حداقل 3 بار مورد استناد واقع شده است.

شاخص جی (g-Index)

یکی از مهمترین ایرادهای شاخص اچ این است که اگر تعداد استنادها از تعداد مقالات بیشتر باشد بر مقدار شاخص اچ و تعیین کیفیت کامل کار پژوهشگر تاثیر قابل توجهی ندارد. بنابراین شاخص جی توسط لئو اگه برای اصلاح و بهبود شاخص اچ پیشنهاد شد. این شاخص با استفاده از مجذور تعداد مقالات و مقایسه آن با مجموع استنادها در محاسبات، در واقع مقالات پراستناد یک پژوهشگر را برجسته می کند.

شاخص g برابر است با بالاترین رتبه در لیست نزولی مقالات به ترتیبی که g مقاله اول حداقل تعداد g2 استناد دریافت کرده باشند و مجموع استنادهای مقالات تا g بزرگتر یا مساوی g2 باشد.

 

شاخص ام (m- Index)

شاخص ام با در نظر گرفتن طول عمر پژوهشی یک پژوهشگر در سال 2008 پیشنهاد شد.

برای محاسبه شاخص ام لازم است شاخص اچ را بر طول عمر پژوهشی یک پژوهشگر ( از زمان انتشار اولین مقاله) تقسیم کرد.

شاخص مقاله داغ (Hot Paper)

مقالات داغ به مقالاتی اطلاق می شود که خیلی سریع تر از مقالات مشابه در همان حوزه موضوعی در همان بازه زمانی استناد دریافت می کنند.

شاخص مقاله پر استناد (Highly Cited Paper)

در یک بازه زمانی 10 ساله و بیشتر از آن، استنادها شمارش می شود. این شاخص برای مقالات و موضوعاتی کاربرد دارد که به سبب ماهیت سالیان سال به آنها استناد می شود.